De teek uit de huid verwijderen
In alle gevallen dient u de teek zo snel mogelijk na een beet te verwijderen. Het risico op een Borrelia-infectie neemt sterk toe naarmate de teek langer vastzit. De overdrachtskans van Borrelia op de gastheer bedraagt na één dag ca. 30% en na twee tot drie dagen bijna 100%.
Pak de teek met een fijne pincet direct boven de huid vast en trek deze recht en langzaam eruit. Vermijd het pletten van het tekenlichaam, omdat hierdoor mogelijk Borrelia direct in de beetplek wordt gedrukt. Vermijd in elk geval het besprenkelen van teken met olie, alcohol of lijm. Dit kan leiden tot een verhoogde speekselproductie en daarmee tot een grotere overdracht van ziekteverwekkers.
Ziekte van Lyme (borreliose)
Teken zijn van groot medisch belang, omdat zij door hun leefwijze een groot aantal ziekten kunnen overdragen. Daarom moet een tekenbeet als een verwonding worden behandeld en mag hiermee beslist niet lichtvaardig worden omgegaan.
De teek neemt de ziekteverwekkers zelf op tijdens de weefsel- en bloedmaaltijd. Vervolgens komen de kiemen via de darm in de speekselklieren terecht, om van daaruit bij de volgende bloedmaaltijd via het tekenspeeksel in de nieuwe gastheer te belanden. Hierdoor kunnen teken dragers (vectoren) worden van pathogene micro-organismen.
Ziekteverwekker
De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de spiraalvormige bacterie Borrelia burgdorferi uit de groep van de spirocheten. Borrelia-bacteriën komen onder andere voor bij kleine knaagdieren zoals ratten en muizen, van waaruit ze via een tekenbeet op uiteenlopende levende wezens worden overgedragen. Veel dieren zijn immuun voor Borrelia, andere zoals hond, paard, rund en ook de mens zijn niet immuun. Tot nu toe zijn met moleculair-genetische analyses tien verschillende genospecies van de ziekteverwekker beschreven, waarvan drie soorten tot nu toe als zeker humaan-pathogeen gelden: B. burgdorferi sensu stricto (s.s.), B. garinii en B. afzelii. B. valaisiana wordt momenteel besproken als een mogelijke aanvullende humaan-pathogene soort.
Ziekteverloop
Het ziekteverloop van de ziekte van Lyme is over het algemeen niet eenduidig te voorspellen, omdat afhankelijk van de aangetaste weefsels verschillende verloopvormen met wisselende symptomen kunnen optreden.
In grote lijnen kunnen echter drie stadia van de ziekte worden onderscheiden:
Stadium 1 ontstaat kort na de tekenbeet door de vermenigvuldiging van Borrelia in het lichaam. Griepachtige symptomen en een ringvormig uitbreidende huidroodheid (erythema migrans) kunnen in 50% van de gevallen worden waargenomen.
Stadium 2 treedt vaak pas na meerdere weken of maanden op, wanneer Borrelia zich in het lichaam heeft genesteld. Hoofdpijn, duizeligheidsaanvallen, gewrichtsontstekingen en hartritmestoornissen zijn slechts enkele mogelijke symptomen.
Stadium 3 wordt gekenmerkt door chronische ontstekingen van zenuwen en gewrichten (Lyme-artritis) en is zeer moeilijk te behandelen.
