Usunięcie kleszcza ze skóry
W każdym przypadku należy usunąć kleszcza jak najszybciej po ukąszeniu. Ryzyko zakażenia boreliami znacząco wzrasta wraz z czasem żerowania. Odsetek przeniesienia borelii na żywiciela wynosi po jednym dniu ok. 30%, a po dwóch do trzech dniach niemal 100%.

Kleszcza należy uchwycić cienką pęsetą tuż przy skórze i wyciągnąć prosto, powoli. Należy unikać zgniecenia ciała kleszcza, ponieważ może to spowodować wciśnięcie borelii bezpośrednio w miejsce ukąszenia. W żadnym wypadku nie należy polewać kleszcza olejem, alkoholem ani klejem. Takie postępowanie może prowadzić do zwiększonej produkcji śliny, a tym samym do większego przenoszenia patogenów.

Choroba: borelioza z Lyme
Kleszcze mają duże znaczenie medyczne, ponieważ ze względu na swój tryb życia mogą przenosić wiele chorób. Dlatego ukąszenie kleszcza należy traktować jak uraz, którego w żadnym razie nie wolno bagatelizować.

Kleszcz pobiera patogeny podczas pobierania papki tkankowej i krwi. Następnie drobnoustroje przedostają się przez jelito do gruczołów ślinowych, skąd podczas kolejnego pobierania krwi wraz ze śliną kleszcza trafiają do nowego żywiciela. W ten sposób kleszcze mogą stać się przenosicielami (wektorami) patogennych mikroorganizmów.

Czynnik chorobotwórczy
Boreliozę z Lyme wywołuje spiralnie skręcona bakteria Borrelia burgdorferi z grupy krętków. Bakterie boreliozy występują m.in. u drobnych gryzoni, takich jak szczury i myszy, od których są przenoszone przez ukąszenie kleszcza na najróżniejsze organizmy. Wiele zwierząt jest odpornych na borelie, inne – np. pies, koń, bydło, a także człowiek – nie są odporne. Dotychczas w analizach molekularno-genetycznych opisano dziesięć różnych genogatunków patogenu, z których trzy uznaje się za pewne patogeny człowieka: B. burgdorferi sensu stricto (s.s.), B. garinii oraz B. afzelii. B. valaisiana jest obecnie dyskutowana jako kolejny gatunek patogenny dla człowieka.

Przebieg choroby
Przebieg boreliozy z Lyme zasadniczo nie jest jednoznacznie przewidywalny, ponieważ w zależności od zajętych tkanek mogą występować różne postacie choroby ze zmienną symptomatologią.

Zasadniczo można jednak wyróżnić trzy stadia choroby:

Stadium 1 występuje krótko po ukąszeniu kleszcza w wyniku namnażania się borelii w organizmie. Objawy grypopodobne oraz pierścieniowo rozszerzające się zaczerwienienie skóry (rumień wędrujący) można zaobserwować w 50% przypadków.

Stadium 2 często pojawia się dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach, gdy borelie zagnieżdżą się w organizmie. Bóle głowy, napady zawrotów głowy, zapalenia stawów oraz zaburzenia rytmu serca to tylko niektóre z możliwych objawów.

Stadium 3 charakteryzuje się przewlekłymi stanami zapalnymi nerwów i stawów (zapalenie stawów w przebiegu boreliozy z Lyme) i jest bardzo trudne w leczeniu.